> 
هنگام عقد قرارداد با حامل‌های هوایی یا ترخیص گمرکی، یکی از پررنگ‌ترین واژه‌هایی که به چشم می‌آید وزن حجمی است. پس به احتمال زیاد، این مفهوم یکی از کلیدی‌ترین اصطلاحات حوزه لجستیک و ترانزیت خواهد بود.
وزن حجمی روی هزینه‌های حمل و نقل نیز تأثیر می‌گذارد. به همین دلیل، آشنایی با تعریف آن، یکی از ضروریات تجارت و کسب‌وکار بینالمللی است.
در این مقاله به پرسش‌های مربوط به این مفهوم ازجمله چیستی آن، تفاوت بین وزن واقعی و وزن حجمی، ترفندهای کاهش وزن حجمی و… پرداخته می‌شود.
اگر شما هم می‌خواهید با انتقال آگاهانه یک محموله، مدیریت بهتری روی هزینه‌ها و سرمایه خود داشته باشید، این مقاله «بارنیک» را از دست ندهید.
منظور از وزن حجمی چیست؟
وزن حجمی یا وزن ابعادی (Volume weight) از اصطلاحاتی است که درمورد آن سوء‌برداشت‌های مختلفی وجود دارد. به‌طور کلی به جِرم یک شیء، وزن می‌گویند؛ اما درمقابل، وقتی از این مفهوم صحبت می‌شود، اشاره اصلی روی ابعاد محموله است.
به‌طور خلاصه، می‌توانید وزن حجمی را میزانِ فضایِ اشغال‌شده توسط یک محموله تعریف کنید. این شاخص براساس طول، عرض و ارتفاع بسته‌بندی و همچنین مطابق با یک فرمول خاص حساب می‌شود.
این نوع وزن، امکان آن را به کریرها (Carrier) و فورواردرها (Forwarder) می‌دهد تا قیمت‌گذاری منصافه‌ای داشته باشند. برای مثال، یک جعبه با وزن ۱۰ کیلوگرم و ابعاد ۳۰ * ۳۰ * ۲۰ سانتی‌متر مکعب را در نظر بگیرید. در کنار آن یک محموله به وزن یک کیلوگرم ولی با حجمی سه برابر را تصور کنید. طبیعتاً تعیین نرخ فقط براساس جرمِ این بسته، ناعادلانه خواهد بود.
چرا باید به وزن حجمی در حمل و نقل توجه داشته باشید؟
انجمن بینالمللی حمل و نقل هوایی (IATA) شاخص‌های اصلیِ قیمت ترانزیت را این‌طور معرفی می‌کند:
- ماهیت محموله
- مقصد
- سرعت ارسال (سرویس‌های اکسپرس در مقابل سرویس‌های عادی)
- وزن (جرم) محموله
- ابعاد بسته
از بین این فهرست، دو مورد آخر اهمیت مضاعفی پیدا می‌کنند. حامل‌ها می‌توانند با توجه به ابعاد (و درنتیجه وزن حجمی)، هزینه بیشتری از شما درخواست کنند. با چنین شرایطی، حمل اقلامِ سبک‌وزن با ابعاد زیاد، نیازمند دقت زیادی خواهد بود.
فرمول محاسبه وزن حجمی
همان‌طور که متوجه شدید، وزن حجمی در حمل و نقل هوایی براساس طول، عرض و ارتفاع بسته محاسبه می‌شود. برای به‌دست‌آوردن مقدار آن نیز می‌توانید از این فرمول استفاده کنید؛
(طول × عرض × ارتفاع) (برحسب سانتی‌متر مکعب) ÷ عامل تعیین (ضریب وزن) = وزن حجمی برحسب کیلوگرم
عدد به‌دست‌آمده با وزنِ خودِ محموله مقایسه می‌شود. درصورتی‌که این مقدار از جرم واقعی بسته بیشتر باشد، باید هزینه حمل و نقل را متناسب با وزن حجمی بپردازید.
نکته: اکثر شرکت‌های حمل و نقل، ضریب وزن را ۵۰۰۰ یا ۶۰۰۰ در نظر می‌گیرند. برای کسب اطمینان از محاسبات خود، می‌توانید این ضریب را از شرکت طرف قرارداد بپرسید.
آشنایی با وزن ناخالص
در کنار وزن حجمی، یک شاخص دیگر به نام وزن ناخالص (وزن کلی یا وزن واقعی) نیز اهمیت پیدا می‌کند. در اصطلاحات حمل و نقل از این شاخص با نام‌های Actual weight یا Gross weight یاد می‌شود.
قبل از بررسی تفاوت این دو شاخص، باید با تعریف وزن واقعی نیز آشنا شوید. به جرم کلِ محموله به همراه بسته‌بندی، وزن ناخالص می‌گویند.
این شاخص از چند نظر اهمیت پیدا می‌کند. مهم‌تر از همه اینکه شرکت‌ها هنگام محاسبه هزینه حمل و نقل، تنها به وزن خودِ محموله نگاه نمی‌کنند، بلکه وزنِ بسته‌بندی (شامل جعبه، پالت و…) را نیز در نظر می‌گیرند.
تفاوت بین وزن واقعی و وزن حجمی در چیست؟
بین این دو مفهوم چند تفاوت کلیدی وجود دارد:
- مبنای محاسبه: وزن حجمی براساس ابعاد بسته حساب می‌شود و وزن ناخالص براساس وزن فیزیکیِ تمام بسته.
- ضریب اهمیت: با توجه به محدودیت بیشتر فضای حمل در ترانزیت هوایی، ابعاد نسبت به جرم اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
- ارتباط با نوع بار: معمولاً وزن حجمی برای تعیین قیمت ترانزیت محموله‌های حجیم استفاده می‌شود و وزن واقعی برای محموله‌های کوچک ولی سنگین.
وزن یا حجم کدام مهم‌تر است؟
میزان اهمیت این دو مورد، بیشتر از هر چیز به شرایط محموله شما بستگی دارد. اگر وزن حجمی محموله بالاتر از وزن واقعی باشد، این شاخص ضریب اصلی را پیدا می‌کند، و درمقابل اگر وزن ناخالص نسبت به وزن حجمی بیشتر شود، از آن به‌عنوان ملاک تعیین قیمتِ حمل استفاده خواهد شد.
راهکارهایی برای مدیریت وزن حجمی و هزینه حمل و نقل
بهینه‌سازی هزینه‌های حمل و نقل یکی از خواسته‌های همیشگی افراد و سازمان‌هاست. احتمالاً شما هم به این موضوع فکر کرده‌اید. قطعاً به‌حداقل‌رساندن وزن حجمی، کمک زیادی در این زمینه به شما می‌رساند. برای آن نیز چند راهکار وجود دارد:
- بسته‌بندی کارآمد و سبک: یکی از اصول مهم در طراحی بسته‌بندی، کاهش فضاهای خالی تا جای ممکن است. این موضوع علاوه بر ابعاد، باعث کاهش وزن ناخالص نیز می‌شود.
- دریافت سرویس از یک شرکت ترانزیتی مناسب: در فرمول محاسبه وزن حجمی، هرچه ضریب وزن بیشتر باشد، از آن طرف وزن حجمی کمتر می‌شود. پس بهتر است سرویس‌دهنده‌هایی را انتخاب کنید که ضریب وزنی ۶۰۰۰ را برای شما در نظر می‌گیرند.
- یکپارچه‌سازی بسته‌ها: وقتی چند محموله در یک بسته ادغام می‌شوند، وزن حجمی به‌شدت کاهش پیدا می‌کند.
با اسپیدکس، سبک یا سنگین فرقی نمی‌کند
همان‌طور که تا اینجا متوجه شدید، ابعاد بسته‌بندی تأثیر زیادی روی وزن حجمی می‌گذارند. با این اوصاف، بهتر است بسته‌بندی محموله خود را به یک شرکت حمل و نقل باسابقه بسپارید.
اسپیدکس با دراختیارداشتن تجهیزات به‌روز و مواد اولیه باکیفیت، می‌تواند یک بسته‌بندی ایمن، قابل اطمینان و درعین‌حال سبک را به شما ارائه دهد. تمامی فرایندها نیز توسط پرسنل باتجربه انجام می‌شود. درنتیجه با چالش فضای خالی در بسته‌بندی مواجه نخواهید بود.
دسترسی اسپیدکس به ابزار دقیق، این امکان را برای شما ایجاد می‌کند تا بدون خطا، از وزن واقعی محموله خود مطمئن شوید و در صورت امکان، آن را بهینه کنید.
البته این موارد تنها بخشی از خدمات اسپیدکس است. با سرویس پست بینالمللی درب به درب و حمل محموله‌های سنگین، می‌توانید از کوچک‌ترین بسته‌ها تا پالت‌های بزرگ را در زمانی سریع و با نهایت بهره‌وری به مقصد بفرستید.
سخن پایانی
به‌طور خلاصه در این مطلب فهمیدید:
- وزن حجمی براساس طول، عرض و ارتفاعِ بسته‌بندی و به کمک یک فرمول ریاضیِ مشخص به دست می‌آید.
- وزن واقعی یا خالص، مجموع جرم خود محموله و جرم بسته‌بندی است.
- این دو شاخص در قیمت ترانزیت هوایی کالا تأثیر زیادی دارند.
- شرکت‌های حمل و نقل از بین این دو گزینه، هرکدام را که مقدار بیشتری داشته باشد مبنا قرار می‌دهند.
در پایان، اگر در محاسبه وزن حجمی محموله خود به راهنمایی نیاز پیدا کردید، تمایل به دریافت مشاوره لجستیکی حمل و نقلی دارید، یا می‌خواهید از خدمات «اسپیدکس» استفاده کنید، می‌توانید درخواست خود را از طریق تلفن‌های درج‌شده در سایت یا فرم موجود در صفحه اصلی با ما در میان بگذارید.
