> 
صادرات پسته از پرسودترین تجارت‌ها در حوزه محصولات کشاورزی بوده و هست. آمار یکی‌دو سال اخیر را هم که بررسی کنیم، متوجه وضعیت امیدوارکننده صادرات پسته ایران خواهیم شد. درواقع کشور ما در کنار ایالاتمتحده و ترکیه، از بزرگ‌ترین صادرکنندگان پسته در دنیاست و رتبه دوم را در اختیار دارد.
در ادامه، ضمن مرور گام‌های صادرات پسته، بهترین بازارهای هدف و چالش‌های این کار را نیز معرفی کرده‌ایم. با «اسپیدکس» همراه باشید.
مراحل و قوانین صادرات پسته
برای صادرات مغز پسته یا پسته با پوست به کشورهای خارجی، باید چنین مراحلی را پشت سر بگذارید:
تأمین پسته مرغوب
اگر شخصاً باغ پسته داشته باشید، به تأمین‌کننده احتیاج ندارید. اما اگر یک بازرگان هستید و قصد دارید با کشاورزان این محصول همکاری کنید، ترجیحاً باید دنبال بالاترین کیفیت باشید.
پسته‌های صادراتیِ ایران تنوع بالایی دارند. پسته‌های فندقی، اکبری، احمدآقایی، کله‌قوچی و بادامی از بهترین پسته‌های صادراتی هستند. پسته‌های شاه‌پسند دامغان، خنجری، عباسعلی، قزوینی هم برای صادرات مناسب‌اند.
اینکه کدام پسته برای صادرات بهتر است، باید خام باشد یا فرآوری‌شده یا … به بازار هدف بستگی دارد. برای نمونه، کشورهای حاشیه خلیج‌فارس خریدار مرغوب‌ترین و لوکس‌ترین پسته‌ها هستند؛ اما کشورهایی مانند روسیه به هزینه اهمیت زیادی می‌دهند و معمولاً مشتری محصولات گران نیستند.
پس از انتخاب محصول و تأمین‌کننده معتبر، باید به ظرفیت تولید هم توجه کنید تا بعداً دچار چالش نشوید. استانداردهای بهداشتی و شرایط گمرکی مقصد هم فوق‌العاده مهم هستند. برای مثال، قوانین صادرات پسته در کشورهای اروپایی سخت‌گیرانه است، چون نسبت به میزان آفلاتوکسین در محصول حساس‌اند.
در شرایط ایدئال، شما باید درباره تمام این موارد تحقیق کنید و محصول را به‌درستی در کشور هدف بازاریابی کنید.
بسته‌بندی محصول
اگر تصمیم دارید صادرات مغز پسته یا خود آن را به‌صورت تک‌بسته (غیرفله‌ای) انجام دهید، باید درخصوص مدل و متریال بسته‌بندی حساسیت زیادی به خرج دهید.
جذابیت ظاهری، استحکام و حفظ کیفیت محصول تا رسیدن آن به دست مصرف‌کننده نهایی، از مهم‌ترین ویژگی‌های یک بسته‌بندی مناسب هستند. نوع پسته، برند محصول، شرکت صادرکننده و واردکننده، تاریخ انقضا و سایر مشخصات محصول هم باید روی بسته‌بندی درج شوند.
اخذ مجوزها و مدارک
برای دریافت گواهی‌های بهداشتِ صادرات پسته، استانداردهای محصول باید توسط کشور مبدأ و مقصد تأیید شود. موارد مدنظر اداره استاندارد کشور مشخص‌اند، اما گواهی‌های لازم در کشورهای خارجی می‌تواند متفاوت باشد.
مثلاً برای صادرات پسته ایران به اروپا باید تمام آزمایش‌ها را انجام دهید و گواهی‌های سلامت و بهداشت مواد غذایی را دریافت کنید. گاهی‌اوقات باید تأییدیه‌های غذا و داروی کشور مقصد را هم داشته باشید. برخی گواهی‌نامه‌های معتبر این حوزه عبارت‌اند از:
- ISO 22000
- GFSI (Global Food Safety Initiative)
- IFS (International Featured Standards)
- FSSC 22000 (Food Safety System Certification)
- گواهی حلال (برای بازار کشورهای مسلمان)
پس از پیداکردن مشتری خارجی، عقد قرارداد و دریافت پیش‌فاکتور (پروفرما)، می‌توانید باقی مراحل را جلو ببرید.
ارائه محصول به گمرک
پس از انجام مراحل گفته‌شده، محموله وارد گمرک می‌شود. حالا می‌توانید مدارک مربوطه ازجمله اظهارنامه‌های نوع، مشخصات، وزن و فاکتور محصول را تکمیل کنید.
اگر محصول فله و بدون برند باشد، یا شرکت صادرکننده ثبت نشده و استانداردهای لازم را نداشته باشد، از محصول نمونه‌گیری می‌شود. این نمونه آزمایش می‌شود و اگر بتواند گواهی‌های سلامت را اخذ کند، مجوز ترخیص از گمرک را کسب خواهد کرد.
دریافت بارنامه و ارسال محموله
در ادامه باید یک بارنامه برای صادرات مغز پسته یا پسته صادر شود؛ شرکت حمل و نقل این کار را انجام می‌دهد. با ارائه پیش‌نویس بارنامه، درصدی از مبلغ مورد معامله توسط فروشنده دریافت می‌شود. این مبلغ می‌تواند طبق توافق متفاوت باشد؛ اما معمولاً 20% از کل مبلغ پیش‌پرداخت است و باقی‌مانده پس از ارائه تصویر بارنامه پرداخت می‌شود.
شرکت حمل و نقل اصل بارنامه را به همراه سایر مدارک لازم برای ترخیص به شما ارائه می‌کند. برای دریافت گواهی مبدأ از اتاق بازرگانی هم شرکت حمل و نقل اقدام می‌کند. آن‌ها این کار را به کمک سایر مدارک گمرکی و تأییدیه بارنامه (از شما به‌عنوان فروشنده و گمرک) انجام می‌دهند.
با این کار مدارک لازم برای صادرات پسته ایران کامل می‌شود و می‌توان برای ترخیص محصول اقدام کرد. در آخر هم محموله به صورت تعیین‌شده (هوایی، زمینی یا دریایی) به مقصد ارسال می‌شود.
بهترین کشور برای صادرات پسته ایران
طبق آخرین آمار، کشورهای آلمان، عراق و قزاقستان مهم‌ترین واردکنندگان پسته ایرانی هستند. امارات‌متحده عربی، هند، اسپانیا و روسیه هم در جایگاه‌های بعد قرار دارند. در ادامه وضعیت صادرات پسته به این مقاصد بالقوه را دقیق‌تر توضیح داده‌ایم.
صادرات پسته به امارات، کویت، قطر و عمان
حمل و نقل محموله به این کشورها بسیار ساده و کم‌هزینه است. از طرف دیگر، این کشورها مبالغ بسیار خوبی را برای محصولات لوکس و دستچین می‌پردازند. نکته مثبت دیگر این است که کشورهای حاشیه خلیج‌فارس به اندازه اتحادیه اروپا قوانین سخت‌گیرانه ندارند.
بهترین گزینه برای صادرات پسته ایران به کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، نمونه‌های «اکبری» و «احمدآقایی» است؛ چون این‌طور که به نظر می‌رسد، این کشورها پسته‌های درشت و بلند را بیشتر می‌پسندند.
صادرات مغز پسته به اروپا
آلمان و اسپانیا از مهم‌ترین مشتری‌های پسته ایرانی در اروپا هستند. استانداردهای بهداشتی برای کشورهای اروپایی بی‌نهایت مهم است. اگر بتوانید گواهی آفلاتوکسین را برای محصولتان دریافت کنید، امکان صادرات به این کشورها را خواهید داشت. بیشترِ حجم صادرات پسته ایران به اروپا به‌شکل مغز انجام می‌شود.
پسته‌های «فندقی» و «کله‌قوچی» برای صادرات به اروپا ایدئال هستند، به‌ویژه پسته فندقی که ریزتر است. از طرف دیگر، صادرات پسته‌هایی مانند پسته «اکبری» چالش‌های زیادی دارد؛ این پسته دیررس است و احتمال ابتلای آن به آفت آفلاتوکسین بالاست.
صادرات پسته به کشورهای عضو CIS
همان‌طور که متوجه شدید، قزاقستان و روسیه از بهترین بازارها بین این کشورها هستند. اما برخلاف کشورهای عربیِ بالا، این‌ها به هزینه تمام‌شده بسیار اهمیت می‌دهند؛ اگر محصولی لوکس و گران دارید، سراغ این کشورها نروید.
پسته‌های آب‌خندان توقع این کشورها در زمینه استانداردهای بهداشتی و هزینه را کاملاً برآورده می‌کنند. پسته آب‌خندان «احمدآقایی» و مکانیک‌خندان «فندقی» گزینه‌های مناسبی برای صادرات پسته به این کشورها (به‌ویژه روسیه) هستند.
بین کشورهای عضو CIS، تاجیکستان هم از بازارهای مناسب برای تجار پسته ایرانی است و می‌توانند محصولشان را با پوست تازه و خشک به این کشور بفروشند.
صادرات پوست پسته به ترکیه
ترکیه خود از صادرکنندگان مهم پسته است، اما از خریدارهای عمده پوست پسته باکیفیت (برای مصارف کشاورزی، غذایی و دارویی) است. کشورهای دیگری هم پوست پسته را با اهداف مشابه وارد می‌کنند، اما ترکیه به دلیل داشتن مرز مشترک با ایران، جزو انتخاب‌های اول بازرگانان است.
مشکلات صادرات پسته
کشور ما تا چندسال پیش بزرگ‌ترین صادرکننده پسته بود، اما اخیراً ایالاتمتحده (با وجود مصرف داخلیِ بسیار بالا) در جایگاه نخست قرار گرفته است.
چالش‌های تولید، توزیع و فروش در این زمینه بی‌تأثیر نیستند که باید از آن‌ها مطلع باشید. برخی از مهم‌ترین مشکلات صادرات پسته ایران برای بازرگانان ایرانی این‌ها هستند:
- کهنسال‌بودن درخت‌ها و باغ‌های پسته در ایران؛
- خشکسالی و کمبود ذخایر آبی برای آبیاری؛
- بیماری‌ها و آفت‌های غیراستاندارد کشاورزی؛
- سنتی‌بودن شیوه کشاورزی و تجارت؛
- موانع صادراتی و کمبود تسهیلات از سوی دولت و بانک‌ها؛
- نوسان نرخ ارز؛
- تعرفه بالای صادرات پسته فرآوری‌شده در گمرک کشورهای خارجی؛
- استفاده‌نکردن از شیوه‌های نوین بازاریابی (به‌ویژه در مقایسه با رقبای خارجی).
درپایان
امیدواریم اکنون دید جامع‌تری درباره مراحل و قوانین صادرات پسته داشته باشید. اگر قصد ارسال پسته به خارج از کشور را دارید، ما کنار شما هستیم. در «اسپیدکس» علاوه بر سرویس‌های صادرات و واردات محموله به‌صورت هوایی، خدمات بسته‌بندی، انبارداری، صدور بیمه‌نامه، ترخیص از گمرک و تحویل درب به درب نیز در اختیار شماست. برای دریافت مشاوره و آغاز مذاکره، فرم زیر را تکمیل و برای ما ارسال کنید یا با شماره‌های درج‌شده تماس بگیرید.
