> 
شماره کوتاژ یک کد ۸ رقمی یکتاست که پس از ثبت اظهارنامه در سامانه گمرک (EPL) به محموله وارداتی یا صادراتی شما اختصاص داده می‌شود. در واقع این شماره شناسنامه گمرکی کالاست و بدون آن امکان ترخیص کالا از گمرک وجود ندارد. در این مقاله به طور کامل توضیح می‌دهیم شماره کوتاژ چیست، چه کاربردی دارد و چگونه آن را استعلام و پیگیری کنید.
شماره کوتاژ چیست؟
«کوتاژ» به معنیِ اظهارنامه و در اصل یک کد هشت‌رقمی است که ساختار آن اطلاعات مهمی دارد:
- دو رقم اول: نوع اظهارنامه (صادراتی، وارداتی، مرجوعی، موقت و…)؛
- دو رقم دوم: سال صدور اظهارنامه؛
- دو رقم سوم: شماره ردیف اظهارنامه در سال مدنظر؛
- دو رقم چهارم: کد گمرک مربوطه.
زمانی که اظهارنامه گمرکی را در سامانه EPL (Electronic Packing List) ثبت می‌کنید، فرم اظهارنامه قفل شده و شماره‌ای یکتا به آن اختصاص داده می‌شود که همان شماره کوتاژ است.
کوتاژ گمرکی که با نام‌های «شماره سریال کوتاژ»، «سریال اظهارنامه»، «شماره نقل‌قول» و «شماره اختصاصی» هم شناخته می‌شود، در بالای فرم اظهارنامه گمرکی درج می‌شود؛ اما باید در سایر اسناد حمل و نقل مانند بارنامه و فاکتور هم ثبت شود.
به کمک این کد منحصربه‌فرد، گمرک می‌تواند با سادگیِ بیشتری کالاهای صادراتی/وارداتی را بررسی کند و از همخوانیِ محموله ثبت‌شده در اظهارنامه با آنچه در گمرک ترخیص می‌شود، مطمئن شود.
شماره کوتاژ چه کاربردی دارد؟
داشتن کوتاژ گمرکی در تمامی مراحل ترخیص کالا و حتی تحویل آن از انبار گمرک، ضروری است. در ادامه لیست کامل کاربردهای این کد هشت‌رقمی را می‌بینید:
- قابل استفاده هنگام بازبینی کالا پس از خروج آن از گمرک؛
- برای پیگیری صفر تا صد فرایند ترخیص کالا از گمرک؛
- برای پیگیری مجوزها تا زمان ترخیص و خروج کالا؛
- برای ثبت اعتراض و شرکت در کمیسیون‌های گمرکیِ مربوطه؛
- سند اثبات انجام تشریفات گمرکی و ترخیص از گمرک؛
- برای استعلام اطلاعات اظهارنامه از سیستم گمرک؛
- برای دریافت مجوزهای حمل و نقل، قبض انبار و تعیین مسیرهای گمرکی.
علت ثبت و دریافت کوتاژ گمرکی چیست؟
برخی از مهم‌ترین دلایل ثبت و دریافت این کد در فرایند واردات و صادرات عبارت‌اند از:
- شناسایی صاحبان کالا و ردیابی محموله‌ها؛
- کنترل و مدیریت حجم کالا؛
- ایجاد پایگاه اطلاعاتی و پرونده الکترونیکی؛
- کاهش بوروکراسی و دسترسی آسان به اطلاعات؛
- محاسبه و دریافت حقوق گمرکی و جلوگیری از فرار مالیاتی؛
- کاهش زمان و هزینه ترخیص.
به‌طور کلی شماره سریال کوتاژ به نظم و سهولت تجارت خارجی، روان‌شدن فرایند ترخیص کالا و حمایت از حقوق ذی‌نفعان مانند دولت و بخش خصوصی کمک می‌کند.
انواع شماره سریال کوتاژ
نام کوتاژ صادراتی و وارداتی به گوش بیشتر افراد خورده است، اما این کد انواع دیگری هم دارد. کوتاژ گمرکی مناسب با توجه به نوع کالا، مبدأ و مقصد، ارزش گمرکی کالا، روش حمل و نقل و شرایط ترخیص انتخاب می‌شود و انواع آن عبارت‌اند از:
کوتاژ صادراتی
در ساده‌ترین تعریف، کوتاژ صادراتی برای ترخیص کالاهای صادراتی استفاده می‌شود. وقتی صادرکننده بخواهد کالا را از گمرک ترخیص کند، باید همان فرایند ثبت اظهارنامه و کوتاژکردن کالا را انجام دهد. اما چون محموله صادراتی است، کد اختصاص‌داده‌شده به نام کوتاژ صادراتی شناخته می‌شود. این اظهارنامه دارای کد ۱۰ است.
از این کوتاژ برای واردات به‌ازای صادرات استفاده می‌شود؛ یعنی اگر واردات کالایی به مابه‌ازای صادراتی نیاز داشته باشد، این شماره لازم است.
کوتاژ وارداتی
کوتاژ وارداتی برای ترخیص کالاهای وارداتی کاربرد دارد و دارای کد ۲۰ است. البته کوتاژ وارداتی کاربردهای دیگری هم دارد؛ برای نمونه، می‌تواند به‌عنوان سند قانونیِ اثبات مالکیت کالا استفاده شود، برای اخذ وام از برخی بانک‌ها و مؤسسات مالی به کار برود، و سندی برای اثبات ارزش کالا در زمان صدور بیمه وارداتی باشد.
کوتاژ مرجوعی
شماره کوتاژ مرجوعی مربوط به کالاهایی است که به دلیل نقص فنی یا ناهمخوانی با کالای سفارش‌داده‌شده، به کشور مبدأ مرجوع می‌شوند. در این حالت، از اظهارنامه مرجوعی با کد ۳۰ استفاده می‌شود.
کوتاژ موقت
کوتاژ موقت برای ترخیص کالاهایی که در شرایط ویژه و به‌صورت موقت وارد کشور می‌شوند کاربرد دارد؛ مثلاً برای نمایشگاه‌ها. این اظهارنامه دارای کد 50 است.
کوتاژ متروکه
کوتاژ متروکه برای محموله‌هایی است که به دلیل پرداخت‌نکردن عوارض گمرکی و یا مراجعه‌نکردن مالک به‌عنوان کالای متروکه ضبط می‌شوند و با کد ۶۰ مشخص می‌شود.
کوتاژ دیپلماتیک
محموله‌هایی که متعلق به سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌ها هستند با شماره کوتاژ دیپلماتیک و با کد 70 ترخیص می‌شوند.
کوتاژ امانتی
اگر اصل اظهارنامه مفقود یا مخدوش شود، کوتاژ گمرکی المثنی برای کالا صادر می‌شود.
دریافت کد کوتاژ گمرکی
همان زمان که اظهارنامه گمرکی را ثبت می‌کنید، شماره کوتاژ را هم دریافت می‌کنید. شما می‌توانید این فرایند را به‌صورت آنلاین، از طریق سامانه EPL انجام دهید.
ابتدا باید در این سامانه ثبت‌نام کنید. سپس، پیش‌نویس اظهارنامه را ایجاد و آن را به گمرک ارسال کنید. توجه داشته باشید که پس از تنظیم اظهارنامه، بر‌اساس نوع کالا مبلغی برای ثبت از شما دریافت می‌شود. در آخر می‌توانید شماره کوتاژ خودرو یا هر کالای دیگری را که دارید، دریافت کنید.
مدارکی که برای تنظیم اظهارنامه لازم دارید هم این‌ها هستند:
- کارت بازرگانی؛
- بارنامه؛
- بیمه‌نامه؛
- ترخیصیه؛
- گواهی مبدأ؛
- اظهارنامه واردات قطعی؛
- گواهی و فاکتورهای خرید کالا؛
- مجوزهای ثبت سفارش.
استعلام شماره کوتاژ
ساده‌ترین راه برای استعلام کد کوتاژ خودرو و سایر کالاها، مراجعه به سایت www.ntsw.ir و استعلام الکترونیک است. پس از مراجعه به این سایت، طبق مراحل زیر عمل کنید:
- برای ورود به حساب کاربری، کد ملی و شماره‌تلفن همراه خود را وارد کنید.
- به بخش «صادرات یا واردات» بروید و گزینه «استعلام کوتاژ» را انتخاب کنید.
- شماره اظهارنامه را وارد کنید و کلید «جست‌وجو» را بزنید.
- اگر کوتاژ برای اظهارنامه صادر شده باشد، شماره و اطلاعاتش در اختیارتان قرار می‌گیرد.
برای استعلام شماره کوتاژ به‌صورت حضوری هم می‌توانید اقدام کنید. برای انجام آن، به گمرک محل اظهارنامه گمرکی‌تان مراجعه کنید و درخواست استعلام کوتاژ را به کارمند گمرک دهید. کارمند اظهارنامه را بررسی می‌کند و اگر سریال آن صادر شده باشد، آن را به شما می‌دهد.
اطلاعات ارائه‌شده در استعلام کوتاژ گمرکی نیز شامل موارد زیر می‌شود:
- شماره کوتاژ؛
- تاریخ ثبت سفارش؛
- تاریخ اظهارنامه؛
- نام و کد ملی واردکننده و صادرکننده؛
- نام و کد ملی نماینده گمرکی؛
- نام و کد ملی حمل‌کننده؛
- نوع، ارزش و وزن کالا؛
- حقوق و عوارض گمرکی.
نتیجه‌گیری
ثبت کالاها در سامانه EPL از گام‌های ضروری برای تجارت خارجی است. هنگام ثبت اظهارنامه واردات یا صادرات، گمرک شماره سریال کوتاژ منحصربه‌فردی را به کالا اختصاص می‌دهد. این شماره در تمام مراحل تشریفات گمرکی (ترخیص، بازرسی، تخلیه و انبارداری) لازم است و به شفاف‌سازی و تسهیل مبادلات تجاری و بازرگانی کمک می‌کند.
