کمتر بازرگانی است که به صادرات کالا به عراق فکر نکرده باشد. هرچند بخش عمده صادرات ما به این کشور شامل محصولات نفتی و گازی است، اما درگیریهای طولانیمدت در عراق زیرساختهای آن را محدود کرده و تکیهاش بر واردات را افزایش داده است و این به معنای فرصتهای متنوع برای مبادله با این کشور است.
موقعیت جغرافیایی مناسب و مرز مشترک را هم که به این معادله اضافه کنیم، عراق به مقصدی مناسب برای معاملات کمهزینهتر و پرسودتر تبدیل خواهد شد. در این راهنما ضمن بررسی گامها و قوانین این فرایند، پرسودترین کالا برای صادرات به عراق و اقلام ممنوعه را نیز مرور میکنیم.
مراحل صادرات کالا به عراق
مراحل دقیق صادرات به عراق میتواند بسته به کالا، اندکی متفاوت باشد؛ اما بهطور کلی، شامل چنین گامهایی میشود:
- انتخاب کالای صادراتی: برای شناسایی کالای مناسب نهتنها باید بیشترین نیاز بازار عراق را بشناسید، بلکه باید گوشهچشمی هم به قوانین و محدودیتهای صادرات به این کشور داشته باشید.
- تحقیق بازار و شناخت رقبا: تحقیق درباره بازار هدف، نیازها و ترجیحهای مصرفکنندهها، برای داشتن تجارتی موفق ضروری است. بهموازات آن، باید رقبای خود را دقیقاً بشناسید؛ اینکه مزایای پیشنهادیشان چیست، قیمتشان چگونه است و… .
- قیمتگذاری: پیش از صادرات به عراق باید درباره قیمت کالا در بازار بهتفصیل تحقیق کنید. قیمت شما نهایتاً باید توانایی رقابت با صادرکنندگانِ هندی، ترکی، چینی، اماراتی، اردنی و حتی ایرانی را داشته باشد و همزمان حاشیه سودش بهقدری باشد که هزینههای تولید، حمل و نقل، عوارض و… را پوشش دهد.
- بازاریابی: برای پیداکردن مشتری میتوان به روشهای گوناگون اقدام کرد؛ از مراجعه به شرکتهای بازرگانی گرفته تا شرکت در نمایشگاههای بینالمللی معتبر، سایتهای تریدمپ، گلوبال سورس، کتاب زرد عراق و موارد مشابه، بازاریابی آنلاین (سئو، ایمیل مارکتینگ، شبکههای اجتماعی) و حتی جستوجو در گوگل.
- اخذ گواهیها و مجوزها: بسته به محصول، برای صادرات کالا به عراق به گواهیها و مجوزهایی نیاز خواهید داشت. این مدارک باید از مراجع ذیصلاح اخذ شوند تا نشان دهند که کالا استانداردها و الزامات کیفی عراق را برآورده میکند.
- توافق با مشتری و عقد قرارداد: پس از دریافت گواهی بازرسی کالا و صدور فاکتور فروش برای مشتری، میتوان قرارداد را تنظیم کرد. روش حمل و نقل و شیوه پرداخت هم در همین گام، در قرارداد مشخص میشود.
- بستهبندی کالا: کالا باید با توجه به ماهیتی که دارد و البته روش حمل و نقل، بهصورت اصولی و ایمن بستهبندی شود.
- ارائه اظهارنامه و ترخیص کالا: اظهارنامه گمرکی باید بهدرستی و با دقت تکمیل و ارائه شود تا بتوانید برای ترخیص، بارگیری و صادرات کالا به عراق اقدام کنید. در آخر، محموله با هواپیما یا کامیون روانه مقصد میشود.
در صورت حمل جادهای، کالا میتواند از گمرکها و مرزهای مختلفی وارد این کشور شود؛ ازجمله گمرک شلمچه، گمرک اروندکنار، گمرک پرویزخان یا خسروی (قصر شیرین)، گمرک بازرگانی، گمرکی تمرچین در پیرانشهر، گمرک باشماق در مریوان و گمرک مهران در ایلام. در صورت حمل هوایی بار هم فرودگاههای بینالمللیِ اربیل، بصره، بغداد و… میتوانند مقصد محموله باشند.
مدارک لازم برای صادرات به عراق
مشابه مراحل صادرات، مدارک لازم برای صادرات به عراق هم میتواند بسته به کالا بعضاً متفاوت باشد. اما مدارک ضروری عموماً اینها هستند:
- کارت بازرگانی؛
- مجوزهای گمرک، وزارت صمت و سازمان استاندارد؛
- گواهی مبدأ به عربی و انگلیسی؛
- تأییدیه بازرسی از شرکتهای SGS برای کردستان عراق و BV برای مناطق جنوبی و مرکزی عراق؛
- گواهی بهداشت و سلامت و مهر حلال برای محصولات خوراکی؛
- گواهی استاندارد محیطزیست و ایزو (در صورت امکان)؛
- استاندارد رضایت مشتری؛
- گواهی انطباق (CoC) با استانداردهای کشور عراق؛
- فاکتور فروش به عربی و انگلیسی؛
- پکینگلیست؛
- دیتا شیت فنی و آنالیز محصول از آزمایشگاه؛
- لیست اظهار کالا؛
- بارنامه، بیمهنامه، قرارداد و مدارک حمل کالا.
قوانین صادرات به عراق
براساس قوانین صادرات به عراق، کالا باید به لحاظ کیفیت و استاندارد در شرایط مناسبی بوده و مجوزهای لازم را داشته باشد.
همچنین، برچسب کالا و اصولاً هر اطلاعاتی که روی آن درج میشود، باید به زبان عربی و انگلیسی باشد. اگر توضیحات، تاریخ انقضا و… به زبان فارسی روی کالا درج شده باشند، کالا در گمرک عراق برگشت خواهد خورد.
پرسودترین کالا برای صادرات به عراق
اگرچه بیشتر صادرات ایران به این کشور را فرآوردههای نفتی تشکیل میدهد، اما فهرست پرسودترین کالاها برای صادرات به عراق بسیار متنوعتر است:
- محصولات و مواد پلاستیکی؛
- مصالح ساختمانی ازجمله سنگ، کاشی و سیمان؛
- ماشینآلات و تجهیزات مرتبط؛
- قطعات خودرو و لوازم جانبی؛
- تجهیزات الکترونیکی و لوازم جانبی؛
- تجهیزات خانه بازی و شهر بازی؛
- تجهیزات سرمایشی؛
- دارو و تجهیزات پزشکی؛
- لوازم خانگی؛
- فلزات گرانبها و جواهرات؛
- محصولات چرمی مانند کیف و کفش؛
- محصولات چوبی مانند مبلمان، کمد و…؛
- محصولات کشاورزی ازجمله میوه و صیفیجات؛
- انواع شیرینی و خشکبار؛
- محصولات دامی مانند روغنهای حیوانی و نباتی و سایر فراوردههای لبنی؛
- غذاهای آماده و کنسروی بهویژه رب گوجهفرنگی؛
- گیاهان دارویی و ادویهجات؛
- پوشاک، پارچه و سایر منسوجات؛
- فرش و قالیچه؛
- مواد شوینده و بهداشتی.
خوب است بدانید که طبق قوانین صادرات به عراق، فهرست کالاهای مجاز شامل 850 مورد میشود که برخی از آنها عبارتاند از محصولات کشاورزی و لبنی، توتون و تنباکو، چای و قهوه، دام و طیور و آبزیان زنده، پارچه و پوشاک، لوازم خانگی و آشپزخانه، لوازم ورزشی، کالاها و سوختهای معدنی، مواد اولیه صنایع، مواد پلاستیکی، ماشینآلات، ابزارآلات برقی و مکانیکی و… .
کالاهای ممنوعه برای صادرات به عراق
کالاهای ممنوعشده و محدودشده برای صادرات به عراق حدوداً شامل 60 مورد میشوند. برخی محمولهها مانند کود و کلر به موافقتهای ویژه نیاز دارند، یا مثلاً داروها باید طبق مصوبههای ویژه وزارت بهداشت صادر شوند. یکسری کالاها هم بهطور کامل ممنوعاند که در ادامه مرورشان کردهایم.
برخی مواد غذایی و زراعی ازجمله:
- دمبه حیوانی صنعتی و خوراکی؛
- گیاه حنا و اجزای آن، بهجز پودر حنای ایرانیِ بستهبندیشده در کیسههای بدون روزنه؛
- گیاه نارگیل و اجزا و الیاف حاوی پوست؛
- عسل حاوی موم؛
- مواد گیاهی استفادهشده در بستهبندی محمولههای وارداتیِ کشاورزی یا … مانند کاه یا زلف شیطان؛
- نیشکر؛
- قارچها و باکتریهای مضر برای گیاهان؛
- خاک مناسب کشاورزی و حاوی مواد ارگانیک؛
- نهال، میوه، بذر، جوانه و برگ گیاه خشخاش، قات، تاتوره، نیل (آیخورنیا)، رز مهر، ختمی، نخل واشنگتن، استرایکا؛
- تنباکوی بستهبندینشده؛
- شاخههای نخل بافتهنشده یا هر بخشی از نخل، جز شاخههای بافتهشده؛
- گیاه پنبه و اجزای آن بهجز ساقه یا کنف آن؛
- گیاه انواع مرکبات، انگور، زیتون، انبه، گلابی بیکرک (آنچوچک) و آنانو بهجز میوه آنها.
برخی خودروها ازجمله:
- اتوبوسهایی با ظرفیت بیش از 20 نفر با تاریخ ساخت 3+ سال؛
- خودروهای حمل با ظرفیت بیش از 3 تن با تاریخ ساخت 3+ سال؛
- خودروهای کشاورزی، ساختمانی و آمبولانس با تاریخ ساخت 5+ سال؛
- لاستیکهای فاقد استانداردها و الزامات ایمنی؛
- خودروها و اتوبوسهایی با ظرفیت 14 نفر (و کمتر) با تاریخ ساخت 2+ سال؛
- خودروهای باری با ظرفیت 2 تن (و کمتر) با تاریخ ساخت 2+ سال؛
- موتورسیکلتهای حجم 40 سیسی و بیشتر با تاریخ ساخت 1+ سال.
و یکسری موارد متفرقه ازجمله:
- انواع لوازم و اثاثیه دستدوم بهجز اثاثیه متعلق به کارکنان دیپلماتیک و سفارتخانهها؛
- دوربینهای تجسسی کوچک؛
- سیگارهایی که علامت هشدار به عربی ندارد؛
- الکترومترها؛
- انواع فیبر نوری نسل جدید؛
- آهک زنده و مُرده؛
- پنبه طبی؛
- آجر ساختمانی و دال بتنی (کف) در همه اندازهها؛
- سیمان سیاه؛
- پوششهای پلاستیکی کشاورزی؛
- قوطیهای آلومینیوم؛
- و… .
این لیست شامل موارد دیگری ازجمله موزاییک هم میشده، اما به نظر میرسد که ممنوعیتهای مربوط به آن برداشته یا تکذیب شده است. طبق قوانین صادرات به عراق، کالاهای دیگری هم شامل محدودیت میشوند که احتمالاً با آنها آشنا هستید. منظور چنین مواردی است:
- کالاهای قابل اشتعال (بهجز سوختهای لازم برای امور سرمایهگذاری)؛
- هرگونه مواد منفجره شامل ترقه و مواد آتشبازی؛
- اسلحه، مهمات و سلاحهای سرد؛
- انواع موادمخدر و مشتقات آن؛
- کالاهای ساختهشده توسط کشورهایی که عراق آنها را بایکوت اقتصادی کرده باشد؛
- کالاهایی که با سیستم عمومی و همچنین قانون حفاظت از مالکیت تجاری، صنعتی، ادبی و هنری مغایرت داشته باشند.
تعرفه صادرات کالا به عراق
همانطور که اشاره شد، گمرکهای متعددی در مرز ایران و عراق وارد شدهاند. درواقع عراق بیش از ۱۹ پایانه گمرکی دارد که برخی از آنها متعلق به کردستان عراق و برخی برای صادرات به مناطق دیگر این کشور هستند.
تعرفه صادرات کالا به عراق معمولاً بین 10 تا 30 درصد ارزش کالای صادراتی را تشکیل میدهد. در این میان، مواد ساختمانی و ظروف پلاستیکی معمولاً تعرفه بالا، و مواد غیرنفتی فرآوریشده معمولاً تعرفه پایینی دارند.
توجه داشته باشید که تعرفه میتواند بهصورت فصلی تغییر کند و هر گمرک ممکن است اعداد متفاوتی را اعلام کند.
مشکلات صادرات به عراق
عمده مشکلات صادرات به عراق به شناسایی بازار هدف و مشتریان، اخذ مجوزها و رفتارهای خاص تجار این کشور برمیگردد. قوانین این کشور در بخشهای مختلف متفاوت و همواره در حال تغییر است و این موضوع میتواند بازرگانان ایرانی را دچار چالش کند. موارد مالی هم از بدنامترین مشکلات صادرات به عراق هستند، بهویژه در مسئله دریافت پیشپرداخت.
با توجه به فاصله کوتاه ایران و عراق، حمل و نقل بهنظر سادهترین گامِ تجارت با این کشور است. اما همیشه اینطور نیست. برای کاهش هزینهها و احتمال خسارات تا جای ممکن، ضروری است با یک شرکت حمل و نقل بینالمللی همکاری کنید. اگر برای صادرات کالا به عراق به حمل و نقل هوایی احتیاج داشتید، روی ما حساب کنید.
در «اسپیدکس» علاوه بر سرویسهای صادرات و واردات بهصورت هوایی و باری، خدمات مشاوره، انبارداری، بیمه، ترخیص از گمرک و تحویل درب به درب و پست سریع بین المللی نیز در دسترس شماست. برای دریافت مشاوره و برآورد هزینه، از طریق فرم زیر با ما در ارتباط باشید.
>


