> 
اینکوترمز DAP (Delivered at Place) یکی از ترم‌های پرکاربرد تجارت‌بین‌المللی است که برای تمام روش‌های حمل‌ونقل کاربرد دارد. این قاعده گاهی تعمیمی برایDPU (Delivared at Place Unloaded) در نظر گرفته می‌شود؛ چون فروشنده کالا را در مقصدی مشخص تحویل می‌دهد؛ اگرچه طبق قاعده DAP، خریدار مسئول تخلیه کالاست.
با «اسپیدکس» همراه باشید تا دقیق‌تر ببینیم اینکوترمز DAP چیست، مسئولیت‌هایی فروشنده و خریدار در آن چگونه تعریف شده و بهترین زمان استفاده از آن چه موقع است.
اینکوترمز DAP چیست؟
اینکوترمز DAP یا Delivered at Place به‌معنای «تحویل در محل» است، که طبق آن فروشنده مسئول تمام هزینه‌ها و خطرهای مربوط به تحویل کالا به محل نهایی توافق‌شده (معمولاً در محل خریدار) است؛ یعنی خریدار فقط مسئولیت واردات و تخلیه بار را بر عهده دارد.
خریدارها باید بدانند استفاده از قاعده DAP به این معنا نیست که هیچ هزینه‌ای به‌جز هزینه کالا بر عهده‌شان نیست. هزینه‌های دیگری که خریدار باید در نظر بگیرد شامل مالیات واردات، حقوق و عوارض و کلیه هزینه‌های تخلیه بار از کانتینر در مقصد نهایی می‌شود.
* فروشنده هیچ‌گونه تعهدی برای ارائه بیمه در قبال خریدار ندارد. خریدار هم تا تحویل کالا در محل توافق‌شده ریسک بیمه‌پذیری در کالا ندارد. البته عاقلانه است که فروشنده کالا را بیمه و درواقع خودبیمه‌گی (Self-insure) کند.
اینکوترمز DAP برای حمل‌ونقل دریایی، هوایی، جاده‌ای و ریلی کاربرد دارد و جایگزین برخی اینکوترمزهای مشابه شده است که در دهه‌های گذشته بازنشسته شده‌اند، ازجمله:
- DAP (Delivered at Frontier) یا تحویل کالا در مرز توافق‌شده؛
- DES (Delivered Ex Ship) یا تحویل کالا روی کشتی در بندر توافق‌شده؛
- DDU (Delivered Duty Unpaid) یا تحویل کالا در محل توافق‌شده بدون ترخیص و پرداخت حقوق گمرکی.
تفاوت DAP و DDP چیست؟
این دو عملاً یکسان هستند، مگر در اینکه کدام طرف هزینه واردات محموله را پرداخت می‌کند. طبق DDP، کلیه حقوق ورودی، مالیات و الزامات ترخیص گمرکی بر عهده فروشنده است. اما در DAP این‌ها با خریدار است.
تفاوت DAP و CIF چیست؟
براساس CIF، فروشنده هزینه حمل‌ونقل را پرداخت می‌کند و باید محموله را بیمه کند. با‌این‌حال، خریدار باید هزینه‌های حمل‌ونقل پایانه مقصد (DTHC)، تحویل محلی، تخلیه و هزینه‌های واردات، مالیات و ترخیص کالا از گمرک را بپردازد.
براساس اینکوترمز DAP، خریدار فقط هزینه‌های تخلیه و موارد مربوط به گمرک را پرداخت می‌کند و فروشنده مسئول تمام هزینه‌های دیگر است.
مسئولیت‌های خریدار و فروشنده در DAP چیست؟
در قراردادهایی که از این اینکوترمز استفاده می‌شوند، مسئولیت‌های فروشنده و خریدار به شرح زیر خواهند بود:
تعهدات فروشنده
- بسته‌بندی صادراتی: آماده‌سازی محموله و مجوزهای مربوط به آن، به‌گونه‌ای که بتوان آن را صادر کرد.
- هزینه‌های بارگیری: هرگونه هزینه که باید برای بارگیری محموله در انبار فروشنده (در کامیون) پرداخت شود.
- تحویل در بندر/محل صادرات: هزینه حمل‌ونقل یا تحویل، که مربوط به حمل بار به بندر یا محل صادرات می‌شود.
- هزینه‌های صادرات، مالیات و ترخیص: کلیه هزینه‌ها و امور گمرکی مرتبط با صادرات محموله بر عهده فروشنده است.
- هزینه‌های حمل‌ونقلپایانه مبدأ: طبق اینکوترمز DAP، پرداخت OTHC (Origin Terminal Handling Charges) با فروشنده است.
- بارگیری در حامل: فروشنده باید تمام هزینه‌های بارگیری محموله روی حامل را بپردازد.
- هزینه حمل‌ونقل: که شامل هزینه‌های حمل بار به مقصد خریدار می‌شود.
- هزینه‌های حمل‌ونقل پایانه مقصد: طبق این قاعده، فروشنده به‌عنوان مسئول پرداخت DTHC (Destination Terminal Handling Charges) شناخته می‌شود.
- تحویل به مقصد: هنگامی که محموله به مقصد خریدار رسید، فروشنده مسئول حمل محموله به مقصد نهایی (طبق توافق در قرارداد فروش) است.
تعهدات خریدار
- تخلیه در مقصد: خریدار مسئول هرگونه هزینه مربوط به تخلیه محموله پس از رسیدن آن از طریق کامیون به مقصد نهایی خود (که معمولاً یک انبار است) شناخته می‌شود.
- هزینه‌های واردات، مالیات و ترخیص کالا: خریدار مسئول تمام هزینه‌های واردات است. در صورت نیاز به آزمایش در گمرک نیز هزینه آن بر عهده خریدار است.
مزایا و معایب DAP Incoterms چیست؟
اینکوترمز DAP مزایا و معایب ویژه‌ای برای هر دو طرف قرارداد دارد که در ادامه آن‌ها را بررسی کرده‌ایم:
مزایا
- یک مزیت مهم برای خریدارها این است که عملاً طرف مقابل خود را مسئول پرداخت هرگونه هزینه اضافی در طول حمل‌ونقل می‌کنند. طبق اعلام اتاق بازرگانیبین‌المللی (ICC)، خریدار صرفاً پس از تحویل‌گرفتن محموله، مسئول خطرها و خسارت‌ها خواهد بود. در بیشتر موارد هم، محموله در انبار خریدار به او تحویل داده می‌شود. در صورت وجود هرگونه هزینه اضافی در حین ارسال، مسئولیت آن بر عهده فروشنده خواهد بود.
- با توجه به کاهش چشمگیر ریسک خریدار، قاعده DAP به خریدارها اجازه می‌دهد که حداقل مسئولیت را بر عهده بگیرند و تمام ریسک حمل‌ونقل را بر عهده فروشنده بگذارند.
- این ترم به خریداران کمک می‌کند تا جریان نقدینگی و موجودی را مدیریت کنند، به‌ویژه برای اقلام گران‌قیمتی که معمولاً دوباره سفارش داده می‌شوند. هنگامی که به‌درستی با فروشنده مذاکره شود، خریدار می‌تواند از قاعده DAP استفاده کند؛ به‌طوری که فروشنده حمل‌ونقل را انجام دهد و خریدار پس از رسیدن محموله به مقصد، هزینه را بپردازد. هنگامی که کالا مرتباً سفارش می‌شود یا مقدار مشخصی تضمین می‌شود، فروشنده می‌تواند آن را به انباری نزدیک به مقصد خریدار ارسال کند. هروقت خریدار آماده سفارش دوباره باشد، محموله از انبار محلی تضمین‌دار(Bonded Warehouse) ارسال می‌شود.
معایب
- هرچند تعهدات خریدار برای پرداخت حقوق ورودی، مالیات‌ها و ترخیص کالا از گمرک به‌روشنی مشخص شده است، اما در عمل، اینکوترمز DAP می‌تواند به تأخیر منجر شود. در بیشتر موارد، ترخیص کالا پیش از رسیدن محموله به مقصد توافق‌شده خریدار انجام می‌شود؛ یعنی گمرک باید اجازه دهد که محموله پیش از تحویل به خریدار، ترخیص شود. در صورت تأخیر یا دیتنشن، این هزینه‌ها بر عهده خریدار خواهند بود.
- مانند همه اینکوترمز ها که طبق آن‌ها فروشنده هم ریسک و هم مسئولیت حمل محموله را بر عهده دارد، هزینه کلی بیشتر از زمانی خواهد بود که خریدار باید به شرکت‌های حمل‌ونقل شخص ثالث تکیه کند.
- قاعده DAP معایب شناخته‌شده‌ای برای فروشنده دارد، به‌ویژه اگر طرف مقابل، یک خریدار جدید باشد. یکی از مهم‌ترین ریسک‌ها این است که خریدار عوارض واردات را نپردازد، و این احتمال فروشنده را در معرض ازدست‌دادن محموله‌اش قرار می‌دهد. فروشندگان به‌خوبی از این ریسک‌ها آگاه هستند و با افزایش سپرده (Deposit) یا کارمزدهای بالاتر، ریسک‌های موجود را کاهش می‌دهند.
بهترین زمان استفاده از قاعده DAP چه‌موقع است؟
یکی از مهم‌ترین جنبه‌های اینکوترمز DAP این است که گزینه‌های زیادی را ارائه می‌دهد و می‌تواند برای خریدار و فروشنده بسیار سودمند باشد. به همین دلیل، هر زمان که فروشنده برای توافق آماده باشد، این قاعده کاملاً ارزش توجه را دارد.
DAP می‌تواند خطرها و تعهدهای واردکنندگان کم‌سابقه را به حداقل برساند، اما آن‌ها باید برای پرداخت هزینه‌های سنگین آماده باشند. اگر به‌عنوان واردکننده تجربه زیادی ندارید و فروشنده مایل است طبق قاعده DAPهمکاری کند، حتماً نرخ‌های آن را با FOB و CIF مقایسه کنید.
برای واردکنندگان باسابقه که به دنبال راهکاریی برای افزایش جریان نقدینگی هستند، اگر فروشنده همکاری کند، این ترم می‌تواند اجراشدنی باشد.
برخی از موقعیت‌هایی که خریدار و فروشنده می‌توانند درباره توافق‌نامه DAP مذاکره کنند، به شرح زیر است:
- اگر محل توافق‌شده انبار خریدار باشد، DAP یعنی خریدار فقط باید هزینه محموله را پس از رسیدن آن به محل خود پرداخت کند. در این مثال، خریدار باید هزینه کالا را در روز تحویل بپردازد (نه پیش از حمل یا حین آن).
- فروشنده می‌تواند با ارسال موجودی بیشتر به یک انبار محلی برای مشتری، که معمولاً یک انبار رسمی و تضمین‌دار است، موافقت کند؛ سپس مشتری می‌تواند کالا را در هر زمان از فروشنده خریداری کند. خریدار فقط باید هزینه‌های واردات و تخلیه را بپردازد.
- اگر خریدار محموله را به چند کشور وارد می‌کند، اینکوترمز DAP می‌تواند به کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل کمک کند. مثلاً اگر قرار باشد کالا از چین به ایران و عراق وارد شود، می‌توان محموله را به گمرکی نزدیک به هردو کشور ارسال کرد. محل توافق‌شده هم یک انبار تضمین‌دار است. پس از رسیدن محموله، کالاها از هم جدا شده، بخشی به ایران و بخش دیگر به عراق منتقل می‌شود.
هرزمان که خریدار با قاعده DAP موافقت کرد، باید با فروشنده در ارتباط باشد. نقطه مقصد باید دقیقاً مشخص شود؛ یک جدول زمانی توافق‌شده هم ضروری است تا مشخص باشد که فروشنده تلاش می‌کند مانع تأخیر شود.
در صورت امکان، خوب است پیش از خروج کالاها از انبار فروشنده، بازرسی کیفی انجام شود تا پیش از آنکه دیر شود، خریدار از وجود هرگونه مشکل مطلع شود. خریدار و فروشنده همچنین باید مشخص کنند که کدام‌یک مسئول هزینه‌های انبار، توقیف یا انبارداری ناشی از خطرهای پیش‌بینی‌نشده در طول فرایند صادرات و واردات است.
امیدواریم اکنون DAP Incoterms در قراردادهای بین‌المللی، وظایف خریدار و فروشنده براساس آن و تفاوتش با قاعده‌های مشابه را بهتر درک کرده باشید. این قاعده مسئولیت‌ها و ریسک‌های طرف‌های معامله را به‌شکلی واضح مشخص می‌کند و آن‌قدر انعطاف‌پذیر است که برای انواع حمل‌ونقل و نقاط تحویل مناسب باشد.
با‌این‌حال، اینکوترمز DAP ایراداتی هم دارد؛ ازجمله عدم اطمینان درباره زمان تحویل، خطر آسیب هنگام تخلیه و اختلافات احتمالی. خریدار و فروشنده هردو باید تعهدها و خطرهای مرتبط با این قاعده را پیش از قرارداد درک کنند تا معامله‌ای موفق داشته باشند.
