تجارت با کشورهای حوزه CIS

تجارت با کشورهای حوزه CIS همواره یکی از بهترین و مطمئن‌ترین گزینه‌ها برای فعالان اقتصادی ایران بوده است. برخورداری از امتیازهای مالی و تعرفه‌های ترجیحی، مسیرهای دریایی و زمینی کارآمد، دسترسی به بازاری پهناور و پرجمعیت با بیش از ۲۸۰ میلیون مصرف‌کننده و اثرگذاری کمتر تحریم‌های غربی، این منطقه را به مقصدی جذاب برای صادرات و ترانزیت تبدیل کرده است. در ادامه با ما همراه باشید تا دقیق‌تر بررسی کنیم حوزه CIS چیست، روابط تجاری ایران با این کشورها چگونه است و برای ورود موفق به این بازار چه راه‌هایی پیش‌روی شماست.حوزه CIS چیست؟

کشورهای مستقل مشترک‌المنافع یا همسود، که به‌اختصار CIS (Commonwealth of Independent States) نامیده می‎شود، در پایان سال 1991 و در پی فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ایجاد شدند. این حوزه انجمنی از دولت‌هاست که در زمینه‌های تجاری، مالی، قانونگذاری و امنیتی قوانین و قدرت خود را هماهنگ کرده‌اند.

یازده کشور حوزه CIS عبارت‌اند از:

• ارمنستان؛
• آذربایجان؛
• بلاروس؛
• قرقیزستان؛
• قزاقستان؛
• مولداوی؛
• روسیه؛
• تاجیکستان؛
• ترکمنستان؛
• اوکراین؛
• ازبکستان.

ارمنستان، آذربایجان، بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان، مولداوی، روسیه، تاجیکستان و ازبکستان اعضای رسمی هستند. گرجستان، ترکمنستان و اوکراین عضو رسمی نیستند، هرچند قبلاً در فعالیت‌های آن‌ها شرکت می‌کردند. مولداوی هم در سال‌های اخیر مشارکت خود را کاهش داده است. بااین‌حال، آمارها به‌ دلیل نزدیکی جغرافیایی و اقتصادی معمولاً شامل اعضای غیررسمی هم می‌شود.

کشورهای مشترک‌المنافع، ازجمله اعضای غیررسمی، تقریباً 284.8میلیون نفر جمعیت دارند و حدود 4.3% از اقتصاد جهانی را در برابری قدرت خرید یا PPP تشکیل می‌دهند (روسیه و قزاقستان بیشترین سهم را دارند).

هدف توافق‌نامه کشورهای حوزه CIS چیست؟

این اتحادیه با هدف بازسازی فضای اقتصادی و همبستگی پیشین کشورهای اتحاد جماهیر شوروی ایجاد شد. اعضای کشورهای مستقل مشترک‌المنافع در همکاری‌های سیاسی، اقتصادی، تجاری و فرهنگی شرکت می‌کنند؛ همچنین، منطقه آزاد تجاری و قانون ورود بدون روادید مشترک دارند.

اقتصاد کشورهای  CIS

بزرگ‌ترین بازار در حوزه CIS روسیه است، که تولید ناخالص داخلی آن (GDP) تقریباً 1.9میلیارد دلار در سال 2024 برآورد شده. اقتصاد اوکراین و قزاقستان تقریباً چهار برابر کوچک‌تر است. از نظر تولید ناخالص داخلی سرانه در PPP، ارمنستان، آذربایجان و بلاروس اقتصادهای پیشرو هستند.

اقتصاد روسیه به‌ دلیل جنگ اوکراین و تحریم‌های غرب کمی کوچک شده، اما هنوز یک وزنه مهم است. با‌این‌حال، نباید فراموش کرد که این اتفاق می‌تواند روی اقتصاد کشورهای CIS تأثیر منفی بگذارد. برای نمونه، قرقیزستان بیشتر حواله‌های خود را از روسیه دریافت می‌کند. هرچند ارمنستان و گرجستان از افزایش مهاجرت نفع می‌برند، چون بیشتر مهاجران تحصیلات عالیه دارند و با خود سرمایه می‌آورند.

چین یکی از خاستگاه‌های اصلی سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) در حوزه CIS است. تا اواسط سال 2022، سهام سرمایه‌گذاری مستقیم چین در کشورهای مشترک‌المنافع از 67میلیارد دلار فراتر رفت. علاوه‌براین، سهام سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی کشورهای مشترک‌المنافع در نیمه اول سال 2023 به 48.8میلیارد دلار رسید که روسیه منبع اصلی آن بود.

از نظر تبادلات خارجی، چین و روسیه شرکای تجاری اصلی بیشتر کشورهای این حوزه هستند. برای نمونه، ازبکستان با بیش از 3.1میلیارد دلار در سال 2022، بالاترین میزان کالا را (از نظر ارزش) به چین صادر کرد.

روابط تجاری ایران و CIS چگونه است؟

امتیازات اقتصادی این اتحادیه، کاهش تعرفه برای چندصد کالا، شبکه ترانزیتی مؤثر و سطح پایین تحریم‌های ایالات متحده در آن، امتیازاتی عالی برای بازرگانان ایرانی هستند. البته بیشتر توافق‌های تجاری این حوزه در قالب اتحادیه اوراسیا (EAEU) با دیگر کشورهای جهان، ازجمله ایران، منعقد شده است.

اتحادیه اوراسیا یک اتحادیه اقتصادی بینِ‌دولتی بین روسیه، قزاقستان، بلاروس، ارمنستان و قرقیزستان است که در سال ۲۰۱۴ تشکیل شد و در سال ۲۰۱۵ به‌طور رسمی کار خود را آغاز کرد. از تاریخ 6دی1403، ایران از اعضای ناظر این اتحادیه است.

به‌ لطف موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد کشور، فعالان اقتصادی ایرانی اکنون به‌راحتی به بازار 800میلیارددلاری این اتحادیه دسترسی دارند.

تجارت با کشورهای CIS

تجارت با کشورهای CIS فرصت‌های بسیار دارد و فعالیت بازرگانان در آن کم نیست؛ با‌این‌حال، تجارت ایران با این کشورها سهم ناچیزی از ارزش تجاری این حوزه (به‌ویژه اتحادیه اوراسیا) را تشکیل می‌دهد، که می‌تواند به ‌دلیل توان پایین دولت برای کاهش تعرفه‌های تجاری و ایجاد منطقه آزاد باشد.

براساس آمار سازمان توسعه تجارت از ارزش صادرات ایران در سال 1402 (به‌تفکیک گروه اقتصادی)، ارزش صادرات به کشورهای مشترک‌المنافع 3538میلیون دلار و ارزش صادرات به اتحادیه اوراسیا 1669میلیون دلار بوده است.

صادرات به کشورهای مشترک‌المنافع

بنابر آخرین آمارها، عمده کالاهای صادراتی ایران به کشورهای CIS شامل خشکبار (به‌ویژه پسته)، خرما، میوه، سبزیجات، فرش، سیمان، ورقه فولادی و محصولات پتروشیمیایی می‌شود.

مقاصد اصلی صادرات به کشورهای CIS هم ابتدا روسیه و سپس ازبکستان، قزاقزستان، ارمنستان و آذربایجان هستند. سایر کشورهای این منطقه نیز فرصت‌های اقتصادی بسیاری دارند و می‌توانند دروازه ورود بازرگانان به اوراسیا و اروپا هم باشند.

واردات از کشورهای مشترک‌المنافع

بیشتر کالاهای واردشده از کشورهای مشترک‌المنافع شامل دانه‌های روغنی، ذرت، جو، چوب، روغن سویا، کلزا، گوشت گاو و گوسفند، تایر خودرو و محصولات نساجی می‌شود.

در روابط تجاری ایران و CIS، طبیعتاً بیشترین میزان واردات هم از روسیه است. کشورهایی مانند قزاقستان، ارمنستان، بلاروس و قرقیزستان هم سهم خود را در بازار ایران دارند.

تجارت بدون‌ دغدغه با کشورهای CIS

سهم ایران از مجموع ارزش صادرات به کشورهای CIS آن‌‌قدر که باید و شاید نیست؛ اما با توجه به امتیازات ویژه این منطقه و توافق‌نامه‌های منعقدشده، یکی از بهترین فرصت‌ها برای بازرگانان ایرانی است؛ چه مقصد خودِ کشورهای مشترک‌المنافع باشند و چه کشورهای اروپایی آن سوی مرزهایشان.

«اسپیدکس» با ارائه سرویس‌های یکپارچه حمل‌ونقل بین‌المللی، آماده تسهیل تعاملات تجاری شما در این منطقه است. مهم‌ترین خدمات ما عبارت‌اند از:

• مشاوره رایگان برای انتخاب بهترین روش حمل، مسیر ارسال و کلاس‌های بیمه‌ای؛
• خدمات بار هوایی برای حمل امن کارگو تجاری باارزش؛
• خدمات کشتیرانی، NVOCC و فورواردری به‌صورت مستقیم و کراس‌استاف به مهم‌ترین بنادر کشورهای مشترک‌المنافع (و برعکس)؛
• خدمات حمل‌‌و‌‌نقل مرکب و جاده‌ای از ایران به حوزه CIS (و برعکس) و ترانزیت داخلی و خارجی از تمام گمرکات ایران؛
• خدمات انبارداری، بسته‌بندی و بسته‌بندی مجدد؛
• انجام تشریفات گمرکی و ارسال محموله‌ها به‌صورت درب به درب.

برای کسب اطلاعات بیشتر و استعلام هزینه از طریق فرم زیر اقدام کنید. منتظر پیام شما هستیم.