> 
بنابر آمار سه‌ماهه پاییز 1403، ارزش صادرات خشکبار ایران بیش از 600میلیون دلار بوده است. البته که این رقم از پتانسیل‌های واقعی کشور فاصله دارد و به گفته رئیس اتحادیه صادرکنندگان خشکبار، در صورت رفع مشکلات صادراتی می‌تواند به 1.8 تا 2 میلیارد دلار هم برسد.
مخلص کلام اینکه هرچقدر شرایط تجارت بین‌المللی دشوار باشد، صادرات خشکبار از پرسودترین حوزه‌ها باقی می‌ماند. با «اسپیدکس» همراه باشید تا ببینیم چالش‌ها و فرصت‌های این بازار چیست و قوانین مهم آن کدام‌اند.
مراحل صادرات خشکبار در یک نگاه
- جمع‌آوری اطلاعات: الزامات محصول، بررسی تقاضا، شناسایی رقبا، برآورد هزینه‌ها، قیمت‌گذاری، استانداردها و مجوزها، قوانین و مقررات، تحقیقات میدانی (در صورت امکان)؛
- انتخاب بازار هدف: تحقیقات بازار، انتخاب بهترین بازار، تحلیل رقبا، بررسی عادات و قدرت خرید خریداران، شناسایی مزیت‌های رقابتی، تهیه برنامه صادرات؛
- برنامه‌ریزی برای صادرات: گروه‌بندی مشتریان، برندسازی، شناسایی و ارتباط با مشتریان بالقوه (جست‌وجو در اینترنت، خرید بانک‌های اطلاعاتی، مشاوره بازرگانی و…)، تهیه برنامه بازاریابی، ایجاد فرایند فروش؛
- صادرات محصول: ارسال نمونه‌کالا، عقد قرارداد با مشتری، صدور پیش‌فاکتور، دریافت پیش‌پرداخت، آماده‌سازی محصول (بسته‌بندی و برچسب‌گذاری)، انجام امور گمرکی، ارسال محموله به مقصد.
بهترین بازارها برای صادرات خشکبار
طبق آخرین آمارها در سایت statista.com، بزرگ‌ترین واردکنندگان خشکبار (مغزیجات) در سال 2023 عبارت‌اند از:
| کشور واردکننده | ارزش واردات (میلیون دلار) |
| آلمان | 1،826.25 |
| چین | 1،722.26 |
| هند | 1،476.37 |
| ایتالیا | 1،303.67 |
| اسپانیا | 814.75 |
| ایالات‌‌متحده | 763.34 |
| ترکیه | 753.72 |
| امارات‌متحده عربی | 620.9 |
| فرانسه | 600.75 |
| هلند | 459.61 |
طبق گزارش‌های جدیدتر و حتی پیش‌بینی‌ها تا سال 2030 نیز، اروپا از بهترین مقصدها برای صادرات انواع آجیل است. در بیشتر کشورهای خارجی، به‌ویژه کشورهای اروپایی، تمایل مصرف‌کنندگان به سبک زندگی سالم افزایش یافته است و خشکبار منبعی عالی برای جذب ویتامین‌ها، مواد معدنی و چربی‌های سالم به شمار می‌آید.
صادرات خشکبار به اروپا قوانین سخت‌گیرانه‌ای دارد؛ اما اگر بتوانی‌د الزامات تولید، بسته‌بندی و برچسب‌گذاری اتحادیه اروپا را برآورده کنید، می‌توانید سود بسیار خوبی کسب کنید. صادرات به‌صورت فله شرایط را تا حدودی ساده‌تر می‌کند، اما سود شما را تا حد زیادی پایین می‌آورد.
سایر بازارهای محبوب بازرگانان ایرانی برای صادرات انواع خشکبار عبارت‌اند از ترکیه، امارات، عمان، قطر، روسیه، چین، عراق و کانادا.
بهترین خشکبار برای صادرات
لیست خشکبار صادراتی ایران مفصل است، اما انواع پسته باکیفیت ایرانی (با پوست و مغزشده) در صدر آن قرار دارد. خرما، کشمش، انجیر، فندق، بادام، گردو و میوه‌های خشک هم سایر خشکبارهای برتر برای صادرات هستند.
ماکادمیا با اختلاف گران‌ترین مغز جهان است؛ اما پس از آن پسته، بادام و گردو قرار دارند که برخی از مرغوب‌ترین نمونه‌هایشان در ایران کشت می‌شود.
مجوزها و قوانین صادرات خشکبار
مقررات صادرات خشکبار شامل قوانین داخلی و قوانین بازار هدف شما می‌شود، که از کشوری به کشور دیگر متفاوت‌اند. قوانین و مجوزهای مربوط به داخل کشور عمدتاً شامل موارد زیر می‌شود:
- ثبت شرکت و دریافت کارت بازرگانی؛
- مجوز صادرات از سازمان صمت؛
- سیب سلامت؛
- مجوز سازمان غذا و دارو؛
- گواهینامه استاندارد صادرات (و سایر استانداردهای اجباری متناسب با نوع خشکبار)؛
- گواهی قرنطینه، تأیید، ارزیابی ضوابط و شاخص‌‌های بسته‌بندی توسط وزارت جهاد کشاورزی؛
- گواهی مبدأ از اتاق بازرگانی.
قوانین صادرات خشکبار که باید برای بازارهای خارجی رعایت کنید نیز عبارت‌اند از:
- استانداردهای تکمیلی مانند گواهینامه HACCP که ثابت می‌کند سالمونلا و Coli در محصول وجود ندارد یا از حد مجاز بیشتر نیست؛
- گواهینامه ایزو ۱۶۰۵۰ (استاندارد آجیل و خشکبار)؛
- گواهی امنیت غذا (BRC/FSSC22000/IFS)؛
- گواهی محصولات ارگانیک و سازگاری با محیط‌زیست (IFOAM)؛
- میزان رطوبت که برای برخی محصولات حد مشخصی دارد؛
- نوع و میزان نگهدارنده‌ها و آلاینده‌هایی مانند میکوتوکسین؛
ضمن اینکه طبق قوانین صادرات خشکبار به اروپا (و آمریکا)، ابتدا باید نمونه محصول را بفرستید تا از نظر میزان آلاینده‌ها، استانداردهای کیفی و… بررسی شود. پس از تأیید نمونه می‌توانید بار را بفرستید.
این مورد را جدی بگیرید، چون اگر محموله را فرستاده باشید و نمونه تأیید نشود، ممکن است نتوانید محصولات را برگشت بزنید.
مقررات صادرات خشکبار برای بسته‌بندی و برچسب‌گذاری
زیبایی و بعضاً لوکس‌‌بودن بسته‌بندی خرده‌فروشی بی‌اندازه مهم است، اما اینجا مجال پرداختن به این موارد نیست. گذشته از معیارها و جذابیت‌های دیداری، بسته‌بندی‌ها باید چنین ویژگی‌هایی داشته باشند:
- نباید هیچ‌‌گونه بو، طعم، رنگ یا سایر خصوصیات خارجی را به محصول منتقل کنند.
- باید کیفیت محصول و ویژگی‌های ارگانولپتیک آن را حفظ کنند. همچنین باید از آن در برابر آلودگی‌های باکتریایی و سایر آلودگی‌ها (ازجمله آلودگی از مواد بسته‌بندی) محافظت کنند.
لیبل‌ها یا برچسب‌ها نیز باید شامل اطلاعات زیر شوند:
- نام محصول، نام و آدرس سازنده (کشور مبدأ)، توزیع‌کننده یا واردکننده؛
- محصول پوست دارد یا خیر، دانه/هسته دارد یا خیر؛
- تاریخ تولید و انقضا (و بعضاً سال زراعی)؛
- اطلاعات تغذیه‌ای و روش نگهداری؛
بسته به بازار هدف، برچسب باید شامل اطلاعات به زبان آن کشور هم باشد. درمورد صادرات خشکبار به اروپا، اطلاعات غذایی باید برای مصرف‌کنندگان کاملاً شفاف شود؛ این شامل جدول ارزش غذایی، آلرژن‌ها و… می‌شود. خوانایی برچسب‌ها (حداقل اندازه فونت) هم مهم است.
فرصت‌ها و چالش‌های صادرات خشکبار
سود بالا، ارزآوری، کیفیت بالای محصولات ایرانی، هزینه مناسب نیروی کار و صفربودن نرخ مالیات، رونق این بازار را حتی در شرایط بحرانی اقتصادی حفظ کرده است. البته چالش‌های نام‌آشنایی هم وجود دارند؛ ازجمله:
- کافی‌نبودن سرمایه، دانش و تجربه عملی؛
- چالش‌های بازاریابی و ارتباط مؤثر با مشتریان؛
- وجود رقبای صاحب‌نام در بازار و عدم خلق مزایای رقابتی؛
- استانداردهای سخت‌گیرانه کیفیت‌سنجی (به‌ویژه برای اروپا)؛
- چالش‌های ورود ارز به کشور؛
- اهمیت بسیار بالای بسته‌بندی برای صادرات غیرفله؛
- مشکلات لجستیکی و حمل‌ونقل نامناسب.
صادرات خشکبار به اروپا و سراسر دنیا با «اسپیدکس»
صادرات تمام کالاها در شرایط کنونی دشواری‌های خود را دارد؛ اما اگر راهکارهای مناسبی را به کار ببندید، خشکبار ازجمله محصولاتی است که می‌توان سود چشمگیری داشته باشد.
همان‌طور که دیدید، حمل‌ونقل مطمئن از مشکلات همیشگی بازرگان‌هاست که ما ریسک و چالش‌های آن را به حداقل می‌رسانیم. از پست سریع نمونه‌کالا تا ارسال امن محموله‌های بزرگ، «اسپیدکس» از ابتدا تا انتها کنار شماست.
شما می‌توانید با توجه به حجم بار، مقصد، بودجه، محدودیت‌های زمانی و… از سرویس‌های درب به درب هوایی، جاده‌ای و دریایی ما استفاده کنید. خدمات بسته‌بندی، انبارداری و صدور بیمه‌نامه هم در دسترس‌اند. برای دریافت مشاوره از طریق فرم «استعلام قیمت» یا شماره درج‌شده با ما در ارتباط باشید.
