> 
صادرات کاغذ فراز و فرودهای زیادی در کشور ما داشته است. بااین‌حال، اکنون یکی‌دو سال است که ممنوعیت صادرات کاغذهای بسته‌بندی، تیشو، ام‌دی‌اف و دفتر مشق (صرفاً ذیل تعرفه اعلام‌شده) برداشته شده.
با «اسپیدکس» همراه باشید تا ضمن بررسی ظرفیت‌ها و چالش‌های صادرات کاغذ از ایران، با وضعیت بازارهای جهانی نیز آشنا شویم.
ظرفیت‌های صادرات کاغذ از ایران
آن‌طور که آمارها و گزارش‌های فعالان این حوزه (ازجمله انجمن واردکنندگان کاغذ) نشان می‌دهد، ظرفیت تولید کاغذ و مقوا در کشور تا 40درصد از مصرف سالانه بیشتر است و مازاد آن به به اروپا، آسیا و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس صادر می‌شود.
برای نمونه، سالانه بیش از یک‌میلیون و ۶۰۰هزار تن کاغذ بسته‌بندی تولید می‌شود که فقط 850هزار تن آن در کشور مصرف می‌شود. تولید سالانه مقوا هم به حدود 250هزار تن می‌رسد، اما مصرف داخلی 110هزار تن است. اما کاغذ تحریر چنین وضعیتی ندارد. نیاز سالانه کشور به این کالا 250هزار تن، اما تولید داخل حدود 50هزار تن است.
موانع و چالش‌های صادرات کاغذ
بیشتر فعالان بخش سلولزی باور دارند که ممنوعیت صادرات یک فرصت نیست و وجود رقابت برای پیشرفت و ارتقای کیفیت، ضروری است. ضمن اینکه این محدودیت‌ها، حتی کوتاه‌مدت، باعث ازدست‌دادن بازار و مشتری‌های صادرات کاغذ می‌شود.
اکنون که محدودیت‌ها برداشته شده است، کارخانه‌های کاغذ در ایران چالش‌های دیگری را پیشِ روی خود می‌بینند. تأمین ماده اولیه آخال (ضایعات کاغذ و مقوا) شاید مهم‌ترین مورد باشد؛ زیرا تأمین مواد اولیه (با سطح کیفی مناسب) برای تداوم تولید و کیفیت محصول نهایی، حیاتی است.
نوسان قیمت مواد اولیه در بازارهای داخلی و خارجی هم از مشکلات این صنعت است که می‌تواند هزینه تولید و قیمت نهایی کالا را افزایش دهد؛ موضوعی که روی رقابت‌پذیری کالای ایرانی در بازارهای جهانی کاغذ تأثیر منفی خواهد داشت. موارد دیگری که برای تولیدکنندگان کاغذ مشکل ایجاد می‌کند عبارت‌اند از:
- مقررات سخت‌گیرانه در برخی کشورهای مقصد؛
- بالابودن تعرفه صادراتی کاغذ؛
- عدم دسترسی واحدهای تولیدی به تجهیزات و فناوری‌های به‌روز؛
- منابع محدود ارز و بوروکراسی پیچیده در زمینه برگشت ارز.
این مشکلات زمان و هزینه صادرات را چند برابر می‌کنند و توان رقابت محصولات داخل با نمونه‌های خارجی را کاهش می‌دهند.
بازارهای هدف صادرات کاغذ
اروپا، آسیا و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس از مقاصد بالقوه و ایدئال برای صادرات کاغذ از ایران هستند؛ هرچند که در سال‌های اخیر، تمایل‌ها به صادرات به کشورهای همسایه، به‌ویژه عراق و ترکیه، افزایش یافته است.
مسافت کوتاه، کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و روابط تجاری مطلوب ازجمله عواملی هستند که این کشورها را در اولویت بازرگانان قرار داده‌اند. بااین‌حال، کشورهای اروپایی مشتریان ثابت این کالا هستند و اگر تولیدکنندگان کاغذ بتوانند استانداردهای لازم را برآورده کنند، سود خوبی را تجربه خواهند کرد.
برای کشف بازارهای بیشتر و سود‌ده‌تر، تأمین‌کنندگان می‌توانند برنامه‌های بازاریابی خود را توسعه دهند و در نمایشگاه‌های بین‌المللی حضور فعال داشته باشند.
سود صادرات کاغذ
سود صادرات به نوع کالا، هزینه مواد اولیه و تولید، کیفیت کالا، نوسانات قیمت در بازارهای بین‌المللی و… بستگی دارد. اما به‌طور کلی، با توجه به حجم بالای تولید داخلی و قیمت پایدار این کالاها در دنیا، تولیدکنندکان شانس خوبی برای رقابت در بازارهای جهانی و ارزآوری دارند.
با بهبود کیفیت مواد اولیه و کاهش هزینه‌های تولید (به‌ویژه از راه استفاده از فناوری‌های جدید)، حاشیه سود صادرات کاغذ و سهم ایران در بازارهای جهانی کاغذ را می‌توان بیشتر هم کرد.
قوانین صادرات مواد خام
برای بررسی قوانین صادرات مواد خام در این حوزه می‌توانید به فصل 48 از آخرین ویرایشِ کتاب مقررات صادرات و واردات رجوع کنید که مربوط به کاغذ و مقوا، اشیای ساخته‌شده از خمیر کاغذ، کاغذ یا مقوا مربوط می‌شود. همچنین، باید قوانین صادرات به کشور مقصد را بدانید.
وضعیت بازارهای جهانی کاغذ
ارزش جهانی بازار صنعت کاغذ و خمیر کاغذ در سال 2023 نزدیک به 366 میلیارد دلار بود که (با وجود تماماً دیجیتالی‌شدن‌ها و کاهش مصرف‌ها) پیش‌بینی می‌شود تا سال 2031 به 434/4 میلیارد دلار برسد.
بنابر آمار WorldsTopExports، بزرگ‌ترین واردکنندگان کاغذ در سال 2023 برحسب ارزش دلاری عبارت‌اند از:
| کشور واردکننده | ارزش واردات (میلیارد دلار) |
| ایالات‌متحده آمریکا | 19.2 |
| آلمان | 14.8 |
| فرانسه | 10 |
| بریتانیا | 8.1 |
| ایتالیا | 7.1 |
| سرزمین اصلی چین | 6.93 |
| مکزیک | 6.8 |
| کانادا | 6.7 |
| هلند | 6.2 |
| لهستان | 6.1 |
| بلژیک | 5.1 |
| اسپانیا | 4.6 |
| هند | 3.11 |
| ویتنام | 3.1 |
| ترکیه | 3.07 |
بزرگ‌ترین صادرکننده‌ها و سهم آن‌ها را نیز در جدول زیر ملاحظه می‌کنید:
| کشور صادرکننده | سهم صادرات جهانی (درصد) |
| سایر کشورها | 25.7 |
| چین | 15.6 |
| آلمان | 11.9 |
| ایالات‌متحده آمریکا | 8 |
| سوئد | 4.8 |
| ایتالیا | 4.4 |
| کانادا | 4.2 |
| فنلاند | 3.6 |
| فرانسه | 3.6 |
| لهستان | 3.4 |
| هلند | 3 |
| اتریش | 2.6 |
| اسپانیا | 2.6 |
| اندونزی | 2.6 |
| بلژیک | 2.5 |
صادرات کاغذ به عراق، ترکیه و سراسر دنیا با «اسپیدکس»
فرآورده‌های سلولزی و به‌ویژه کاغذ ازجمله کالاهایی هستند که همیشه در بازارهای بین‌المللی مشتریان بسیار دارند. مسئله مهم، امکان تولید کالاهای استاندارد با هزینه پایین، حمل‌ونقل و ترخیص سریع آن‌ها در کشورهای مقصد است. تیم ما در دو مورد آخر می‌تواند به شما کمک کند.
در «اسپیدکس» سرویس‌های حمل هوایی، دریایی، زمینی و چندوجهی در اختیار شماست تا محموله در شرایط ایدئا ل و با سرعت بالا به مقصد برسد. خدمات بسته‌بندی، صدور بیمه‌نامه، انبارداری، ترخیص از گمرک و تحویل DTD نیز در دسترس‌اند. برای کسب اطلاعات بیشتر و اطلاع از تعرفه‌ها با ما در ارتباط باشید.
