ترکیه بهعنوان نزدیکترین مسیر تجاری ایران به اروپا و یکی از مهمترین شرکای اقتصادی منطقه، سالهاست مقصد اصلی ارسال بار تجاری و شخصی از ایران محسوب میشود. افزایش مهاجرت ایرانیان به ترکیه، رشد مبادلات صنعتی و بازرگانی، و دسترسی این کشور به بازارهای اروپا و حوزه مدیترانه باعث شده حمل بار به ترکیه به یکی از پرترافیکترین مسیرهای بینالمللی تبدیل شود. از ارسال اثاثیه منزل و لوازم دانشجویی گرفته تا صادرات کالاهای صنعتی و تجاری، انتخاب روش حمل مناسب، آشنایی با قوانین گمرکی و استفاده از یک شرکت حملونقل معتبر نقش کلیدی در سرعت، امنیت و صرفه اقتصادی این فرایند دارد.
حجم تجارت دوجانبه میان ایران و ترکیه در ۷ ماه نخست سال ۲۰۲۵ حدود ۳٫۰۹ میلیارد دلار بوده که صادرات ایران به ترکیه حدود ۱٫۳۸ میلیارد دلار و واردات ایران از ترکیه حدود ۱٫۷۱ میلیارد دلار گزارش شده است
در ادامه ضمن معرفی پرسودترین کالاها برای صادرات به ترکیه، مراحل، قوانین و مدارک لازم را هم مرور میکنیم. با «اسپیدکس» همراه باشید.
پرسودترین کالا برای صادرات به ترکیه
نفت خام و گاز طبیعی را که کنار بگذاریم، در حال حاضر پرسودترین کالاها برای صادرات به ترکیه عبارتاند از:
- محصولات پتروشیمی؛
- مواد معدنی بهویژه مس و نقره و محصولات آنها؛
- محصولات آهنی مانند میلگرد؛
- مصالح ساختمانی (بهویژه سنگها)؛
- زعفران؛
- آجیل و خشکبار؛
- خرما؛
- و… .
در ادامه برخی از این کالاها را دقیقتر بررسی کردهایم.
صادرات مواد پتروشیمی به ترکیه
لیست محصولات پتروشیمی برای صادرات به ترکیه بسیار متنوع است و تقریباً همگی جزو کالاهای پرسود به شمار میآیند:
- پلیپروپیلن؛
- گرید نساجی پلیپروپیلن؛
- پلیاتیلن؛
- پلیاتیلن سنگین بادی؛
- پلیاتیلن تریفتالات؛
- دیاتیلن گلیکول؛
- متانول؛
- پیویسی؛
- قیر؛
- رزین و چسب؛
- مواد اولیه پلیمری؛
- پلاستیکها.
نکتهای که باید بدانید این است که ترکیه، با وجود اینکه همواره از مشتریهای ثابت محصولات پتروشیمی و پلیمری ایران بوده، تعرفه واردات فرآوردههای پلیمری ایران را از 3 به 6.5 درصد افزایش داده است.
این موضوع باعث شد صادرکنندههای کشور بدون نگرانی سراغ بازارهای اروپایی و جنوب شرق آسیا بروند. اما به دلیل کیفیت بالای محصولات ایرانی و هزینه حداقلی برای حمل و نقل، صادرات مواد پتروشیمی به ترکیه هنوز هم ارزشمند است.
صادرات میلگرد به ترکیه
بازرگانهای ایران همیشه در زمینه صادرات آهنآلات قوی عمل کردهاند، اما اخیراً چند مسئله (ازجمله کاهش صادرات فولاد از چین، زلزله اخیرِ ترکیه، کیفیت عالی میلگردهای ایرانی، طرحهای تشویقی و…) میلگرد را به کالایی بسیار مناسب برای صادرات به ترکیه تبدیل کرده است.
صادرات میلگرد از ایران به ترکیه بیشتر به روش EXW یا FCA انجام میشود. داشتن برگه آنالیز فنی معتبر، تطابق کلاف با استانداردهای بینالمللی، امکان تغییر سایز به درخواست مشتری، قیمت مناسب و انتخاب بهترین روش حمل هم برای تجارت موفقیتآمیز، حیاتی است.
اگر میلگرد را برای صادرات کالا به ترکیه انتخاب کردید، هنگام انتخاب تولیدکننده روی مشخصات فیزیکی و آنالیز میلگرد و قیمت محصول حساس باشید و هزینههای مربوط به عوارض گمرکی و حمل و نقل را بهدقت برآورد کنید.
صادرات سنگ به ترکیه
سنگهای ایرانی به دو دلیل در بازارهای ترکیه فوقالعاده شناختهشده و برجسته هستند: یکی تسلط بازرگانهای ایرانی روی بازار سنگ این کشور و دیگری هممرزبودن دو کشور که هزینه حمل و نقل این محمولههای سنگین را بهشدت کاهش میدهد.
برخی از بهترین سنگهای صادراتی به ترکیه عبارتاند از:
- تراورتن آتشکوه؛
- سنگ چینی ازنا؛
- سنگ چینی الیگودرز؛
- مرمریت لاشتر؛
- مرمریت مشکی نجفآباد؛
- مریریت دهبید؛
- مرمریت خوی؛
- مرمریت پرشین سیلک؛
- مرمرهای سبز، آبی و پرتغالی.
اگر سنگ را انتخاب کردید، برای تجربه پرسودترین صادرات کالا به ترکیه، توصیه میشود که محصولات خود را در پایتخت عرضه کنید. پس از استانبول، آنتالیا، آنکارا، ازمیر، ترابزون و بورسا هم مقصدهای مناسبی هستند. همچنین، سنگهای بزرگ (مانند اسلب) و ضخیم (حداقل 2 سانتیمتر) را برای صادرات در نظر بگیرید.
صادرات خرما به ترکیه
ایران بزرگترین صادرکننده خرما به ترکیه است. جمعیت مسلمانهای ترکیه زیاد است و همین گروه خرمای زیادی مصرف میکنند (بهویژه در ماه رمضان). از آن تأثیرگذارتر، افزایش جمعیت مهاجرهای سوری است، که آنها هم در جای خود تقاضا را افزایش میدهند.
تنها مشکل صادرات خرما به ترکیه، اهمیت کم به بستهبندی آن است. در صورت توجه به اصول بستهبندیهای صادراتی، میتوان بیشترین سود را با فروش کمترین میزان خرما کسب کرد (نمونه موفق آن هم کشور تونس است).
صادرات زعفران به ترکیه
همانطور که احتمالاً حدس میزدید، پرسودترین صادرات کالا به ترکیه با زعفران هم ممکن است. ایدئالترین مدل زعفران برای صادرات، زعفران سوپرممتاز یا سوپرنگین است؛ هرچند که نمونههای سرگل قلمدار ممتاز، پوشال قلمدار ممتاز، دسته (دخترپیچ) و ریشه یا خامه زعفران هم مناسب هستند.
مشابه خرما، بستهبندی زعفران هم بسیار مهم است؛ مگر اینکه سرمایه لازم را داشته باشید و بخواهید آن را بهصورت فله صادر کنید.
صادرات پسته و خشکبار به ترکیه
انواع خشکبار ایرانی (بهویژه پسته) گزینهای مناسب برای صادرات به بسیاری کشورها، ازجمله ترکیه است. در کنار آجیل، میوههای خشک هم انتخابهای خوبی هستند. البته در این مورد هم اگر صادرات فله نباشد، نحوه بستهبندی و ارائه محصول بینهایت مهم است.
پرسودترین صادرات کالا به ترکیه، به روایت آخرین دادهها
طبق آخرین آمار منتشرشده در سایت TradingEconomics.com، پرسودترین کالاها برای صادرات به ترکیه در سال 2022 آلومینیوم، مس، پلاستیکها، روی، آهن و فولاد، مواد شیمیایی معدنی، ترکیبات فلزات گرانبها، ایزوتوپ، کود، میوه و خشکبار بود.
لیست کاملترِ این کالاها و ارزش آنها را در جدول زیر ملاحظه میکنید:
| ردیف | نام کالا | ارزش (میلیون دلار) |
| 1 | آلومینیوم | 821.54 |
| 2 | مس | 546.93 |
| 3 | پلاستیک | 454.13 |
| 4 | روی | 374.14 |
| 5 | آهن و فولاد | 216.47 |
| 6 | مواد شیمیایی معدنی، ترکیبات فلزات گرانبها، ایزوتوپ | 129.81 |
| 7 | کود | 110.53 |
| 8 | میوههای خوراکی، خشکبار، پوست مرکبات، ملونها | 97.07 |
| 9 | میوهها، سبزیجات و مغزها برای آمادهسازی غذا | 74.13 |
| 10 | سوختهای معدنی، روغنها، محصولات تقطیری | 72.40 |
| 11 | شیشه و ظروف شیشهای (بلوری) | 60.79 |
| 12 | مواد شیمیایی آلی | 50.45 |
| 13 | محصولات شیمیایی متفرقه | 35.80 |
| 14 | محصولات سرامیکی | 28.77 |
| 15 | محصولات آهنی و فولادی | 24.00 |
| 16 | لاستیک | 22.04 |
| 17 | ماشینآلات، رآکتورهای هستهای، بویلرها | 20.06 |
| 18 | محصولات خمیر، کاغذ و مقوا | 18.38 |
| 19 | مالت، نشاسته و گلوتن گندم | 16.54 |
| 20 | صابون، روانکننده، موم، شمع و خمیرهای مدلسازی | 15.79 |
| 21 | ضایعات صنایع غذایی و علوفه حیوانات | 14.21 |
| 22 | چوب و محصولات چوبی، زغال چوب | 13.69 |
| 23 | مروارید، سنگهای و فلزات قیمتی | 9.64 |
| 24 | نوشیدنیها و سرکه | 9.45 |
| 25 | محصولات لبنی، تخممرغ و عسل | 9.26 |
| 26 | سرب | 8.84 |
| 27 | نمک، گوگرد، سنگ، گچ، آهک و سیمان | 8.09 |
این لیست شامل دهها کالای دیگر ازجمله چای، قهوه، ادویهجات، چرم و محصولات چرمی، محصولات دارویی، تجهیزات الکترونیکی، آرد، انواع کفپوش بهویژه فرش، غلات، شکر، روغنهای گیاهی، محصولات تنباکو، پنبه، انواع پارچه، محصولات حیوانی، پالپ چوب، ابریشم و… هم میشود.
بهترین کالاها برای صادرات چمدانی به ترکیه
کالاهای کوچک و ارزشمند مانند زعفران، خشکبار، طلا و جواهر احتمالاً بهترین گزینهها برای صادرات چمدانی به ترکیه هستند.
اما این کار ریسکها و چالشهایی دارد؛ مثلاً چمدان ممکن است ضبط شود، گم شود و یا آسیب ببیند. از آن گذشته، خریدار تضمینی در مقصد وجود ندارد و نوسانهای ارزی هم میتواند سود نهاییِ احتمالی را بهشدت دستخوش تغییر کند.
مراحل صادرات کالا به ترکیه
برای صادرات از ایران به ترکیه، باید چنین مراحلی را طی کنید:
-
بررسی بازار و قوانین
کار شما با نیازسنجی بازار ترکیه و شناخت رقبا آغاز میشود. اینکه صرفاً محصولی سودآور را انتخاب کنید و فرایند صادرات را استارت بزنید، چندان توصیه نمیشود. برخی حوزهها هماکنون سودده هستند، اما فقط برای صادرکنندههای فعلی، و دیگر برای بازیگرهای جدید ظرفیت ندارند. آلومینیوم کارنشده و اروه کموبیش چنین وضعیتی دارند.
از طرف دیگر، باید محصول را هوشمندانه قیمتگذاری کنید و سایر هزینههای آن ازجمله بستهبندی، حمل و نقل، اخذ مجوزها، ترخیص و… را بهدرستی تخمین بزنید.
در آخر هم باید قوانین ویژه و مجوزهای لازم برای صادرات محصول خود را بشناسید. برای نمونه، گواهی مبدأ برای صادرات کالا به ترکیه حیاتی است، وگرنه نمیتوان کالاها را از گمرک ترخیص کرد (در بخشهای بعد درباره مدارک لازم صحبت کردهایم).
-
صدور پروفرما و عقد قرارداد
پس از ارتباط با مشتری، مذاکره و توافقهای اولیه، میتوانید پروفرما اینوویس (پیشفاکتور) را صادر کنید. وقتی خریدار آن را تأیید کرد، میتوانید جزئیات قرارداد را برپایه قوانین تجارت بینالمللی (اینکوترمز) تدوین کنید تا به امضای هردو طرف برسد.
بسته به ماهیت کالا، عقد قرارداد بیمه و تعیین مسئولیتهای دقیق طرفین هم معمولاً ضروری است. در پایان این گام هزینه طبق شرایط مشخصشده پرداخت میشود و میتوانید وجه قرارداد را از طریق صرافیهای رسمی یا بهصورت بانکی دریافت کنید.
*در این گام از مراحل صادرات کالا به ترکیه، تسلط روی زبان ترکی کمک بزرگی به شما خواهد بود. اگر به اندازه کافی با این زبان آشنا نیستید، حتماً یک مترجم متخصص را کنار خود داشته باشید یا کار را به مجموعههای معتبر بسپارید.
-
بستهبندی و حمل و نقل
برای ارسال محموله باید با مدارک و مجوزهای لازم به گمرک مراجعه و اظهارنامه صادراتی را تنظیم کنید. پس از بررسی توسط بازرس و تطبیق مشخصات و محتویات، محموله برای ارسال آماده است و شرکت حمل و نقل میتواند عملیات مربوط را انجام دهد.
بسته به وزن و ماهیت محموله و همچنین زمان و بودجهای که دارید، میتوانید صادرات کالا به ترکیه را بهصورت زمینی (جادهای یا ریلی) یا هوایی انجام دهید.
-
ترخیص کالا از ترکیه
برای ترخیص محموله از گمرک ترکیه هم باید مدارک لازم را آماده کنید، تشریفات مربوطه را انجام دهید و این هزینههای گمرکی را بپردازید:
- 4% هزینه برای مالیات؛
- 1% هزینه برای سازمان هلال احمر؛
- 9% هزینه برای عوارض؛
- درصد حقوق کالاها؛
- بیمه، حمل و نقل و ترانزیت.
تعرفه گمرکی کالاها بر پایه سامانه جامع تعرفه گمرکی ترکیه یا Tariff Specific Code اعلام میشود، که کد تعرفه یا HS Code را با نرخ مالیات و عوارض برای هرکالا در نظر میگیرد. با مراجعه به سایت رسمی وزارت اقتصاد ترکیه (tariff-tr.com) و جستوجوی نام یا کد کالا میتوانید تعرفههای گمرکی را بررسی کنید.
بسته به ماهیت کالا ممکن است فرایندهای دیگری هم انجام شود. برای مثال، نمونهای از محصولات غذایی به آزمایشگاه فرستاده میشود تا سلامت و تطبیق آن با مشخصات لازم تضمین شود.
*ترکیه از کشورهای عضو اتحادیه اروپاست و قوانینش در زمینه واردات، صادرات و ترخیص کالا کموبیش مشابه آنهاست.
مدارک لازم برای صادرات به ترکیه
مهمترین مدارکی که در روند صادرات و ترخیص نیاز دارید اینها هستند:
- کارت بازرگانی؛
- گواهی صادرات؛
- گواهی مبدأ CO (مورد تأیید وزارتخانه و سفارتخانه)؛
- گواهی CE؛
- گواهی بهداشت و سلامت (برای محصولات غذایی، دارویی، آرایشی و بهداشتی)؛
- گواهی مربوط به محصولات چوبی؛
- پروفرما اینوویس یا پیشفاکتور؛
- اینوویس یا فاکتور فروش؛
- مجوزهای قانونی (در صورت نیاز)؛
- پکینگلیست یا فهرست عدلبندی؛
- بارنامه (BL یا WB)؛
- بیمهنامه؛
- اظهارنامه گمرکی؛
- پرونده اسناد فنی صادرات، که مانند گواهی CE مختص صادرات کالا به ترکیه است.
*برای کسب اطلاعات بیشتر درباره قوانین صادرات به این کشور میتوانید به «اتاق بازرگانی مشترک ایران و ترکیه» هم مراجعه کنید.
تجربهای نوین از صادرات به ترکیه
علیرغم تمام مزایا و سرراستیهای صادرات و واردات کالا به ترکیه، همچنان چالشهایی پیش روی بازرگانها هست. مهمترینِ این چالشها احتمالاً کاهش واردات ترکیه بهصورت کلی و کاهش سفارشهای بازرگانهای این کشور است، که بخشی از آن به کاهش قیمت برمیگردد.
پیشبینیها میگویند که بازار این کشور نهایتاً رشد میکند، اما در همین شرایط هم میتوان مبادلات تجاری سودآوری با ترکیه داشت و بهترین راه، کاهش هزینهها برای طرف معامله و البته خود شماست.
تیم «اسپیدکس» صفر تا 100 عملیات حمل و نقل و ترخیص را به نمایندگی از شما با صبر و حوصله به عهده میگیرد و اطمینان حاصل میکند که هر گام در مقرونبهصرفهترین و سریعترین حالت انجام خواهد شد. برای دریافت مشاوره و برآورد هزینهها، از طریق فرم زیر و یا شمارههای درجشده با کارشناسان ما در ارتباط باشید.
>


